Sanaysay Bilang Panitikan
ni Leona Oreste

Ang sanaysay ay naksulat na karanasan ng isang sanay sa pagsasalaysay. Ayon kay  Alejandro Abadilla o mas kilalang "AGA". Ayon na rin sa kanya, ang sanaysay ay nagmula sa dalawang salita, ang 'sanay' at 'pagsasalaysay'. Ito ay pantitikang tuluya na naglalahad sa kuro-kuro, damdamin, kaisipan, saloobin ,atbp. Para na rin sa kanya, maituturing na sanayday ang mga pormal na sulatin tulad ng panunuring pampanitikan.
Maituturing na sanaysay ang talambuhay sa kadahilanang tinatalakay nito amg personal o talambuhay ng tao. Ang talambuhay ay isang panitikan na mangilan-ngilan s art ng mga manunulat ang sumulat na ng taaambuhay ng mga tanyag na tao. Maituturing na sanaysay ang talambuhay sapagkat ipinahahayag nito ang pawang katotohanan at isinasanaysay ng manunulat ang pangyayari at buhay ng isang kilalang tao.
Naging tunguhin ng sanaysay sa kasaysayang panitikan sa Filipino at naging daluyan din ito ng ideyolohiya. Sa Pilipinas, ang sanaysay ang pinakalaganap na anyo ng pagpapahayag. Salamin din ang panitikan sa kulturang gumaganap sa isang komunidad. Sanaysay ang naging popular ng panahon ng propaganda o ang sinasabing panahon ng pagkamulat. Reporma ang mithiin na namutawi sa kanilamg mga paksang laban sa mga praylenat pamahalaan.
Taliwas ito sa hangarin ng sumunod na panahon, ang panahon ng himagsikan, na marubdob na pinakita at nararapat amg paggamit ng kalayaam sa pamagitan ng mga sanaysay.
Mahalaga ang pagsusulat at pagbabasa ng sanaysay sapagkat natututo ang mambabasa mula sa inilalahad na kaalaman at kaisipang taglay ng isang manunulat. Nakikilala rin ang manunulat sa istilo ng pagsulat nito.
Makabuluhan ang naging ambag ng sanaysay bilang anyong pampanitikan. Naging mahalagang panlunas na tumulong sa mga tao, upang makapagplano ng sariling buhay. Upang matugunan na rin ang kanilang suliranun at upang maunawaan ang diwa ng kalikasan sa PA gig ng makatao.
Sa paggamit ng sanaysay, nagiging makabuluhan ito dahil naipapahayag ng manunulatang mga isyu sa Pilipinas. Naging aktibo ang karamihan sa mga isyu na isinasanaysay.
May dalawang anyo ang sanaysay, ang pormal at impormal na sanaysay. Ang kaibahan ng pormal ay maimpormasyon katulad ng mahahalagang kaisipan o kaalaman sa pamamagitan ng makaagham at lohikal na pagsasaayos ng paksang talakayin. Ang impormal naman o di-pormal ay mapanglungkot, nagbibigay lugod sa pamamagitan ng pagtatalakay sa mga paksang karaniwan, pamg-araw-araw.
Madalas din sulatin ang malikhaing sanaysay. Ang isang tao ay nakakalikha ng bagong bagay dahil sa pagiging produktibo nito. Dahil na rin sa malayang pagsulat nito at naisasalaysay ang nais ipahiwatig sa malikhaing paraan.
May mga katangian ang malikhaing sanaysay, pinag-aaralan sa ibayo ng ilang mga disiplina: sikolohiya, pilosopiya, at agham. Bilang resulta, nagkakaroon ng mararaming mga kahulugan at pagharap nito. Ang malikhaing sanaysay ay itinuturing na impormal na sanaysay.
Ang blog ay nagmistulang tala sa talaarawan o dyornal na mambabasa sa internet. Masasabing malikhain ang blogging dahil wala itong sinunusunod na pagsasaayos kung paano magsulat. Karamihan sa blog ay naglalamn ng komentaryo o balita ukol sa ilang paksa. Isang mahalagang bahagi ng blog ay ang pagiging interaktibo , iyon ay ang kakayahang mag-iwan ng mga komentaryo mula sa mga mambabasa ukol sa blog.

Mga Sanggunian
http://maamgare.blogspot.com/2011/07/sanaysay-uri-ng-sangkap-at-bahagi
http://sanaysay-filipino.blogspot.com/2011/07/maikiling-sanaysay-tungkol-sa-kabataan.
http://www.scribd.com/mobile/doc/96680058/dalawang-uri-ng-sanaysay.
http://ka-kapin-dot.weebly.com/ang-mga-napindot/ano-nga-bascrublog.